Kuş çarpmalarını azaltmanın yolu, doğru saha seçimi ve riskli anlarda türbini durduran radar sistemlerinden geçiyor.
Rüzgar enerjisi hakkında en sık sorulan sorulardan biri kuşlarla ilgilidir. Kısa cevap şu: Doğru yerde, doğru önlemlerle kurulan bir santralin kuşlar üzerindeki etkisi önemli ölçüde azaltılabilir. Yanlış yere kurulan bir santral ise gerçek bir risk oluşturur. Bu yüzden her projeye saha seçiminden başlıyoruz.
Birinci adım: riskli sahalardan kaçınmak
Göç koridorları, sulak alanlar ve yırtıcı kuşların yuvalama bölgeleri en hassas yerlerdir. Bir proje için aday sahayı belirlerken en az iki yıl boyunca ilkbahar ve sonbahar göçü gözlemleri yaparız. Elde edilen uçuş yüksekliği ve yoğunluk verisi, türbinlerin hangi sırtlara konulacağını, hangilerinden kaçınılacağını belirler.
İkinci adım: işletmede izleme
Santral devreye girdikten sonra da izleme sürer. Eğitimli ekipler, türbin tabanlarının çevresinde belirli aralıklarla çarpma taraması yapar; bulunan her bulgu kayda geçirilir, tür ve konum düzeyinde analiz edilir. Bu veriler, hem çevre izin şartlarımızı karşılar hem de sonraki projelerin tasarımına geri besleme sağlar.
Üçüncü adım: radar ve kamerayla durdurma
En etkili yöntemlerden biri, göç yoğunluğunun yükseldiği saatlerde türbinleri geçici olarak durdurmaktır. Santrallerimizde yatay ve dikey tarama yapan radarlar, belirli bir yükseklik ve mesafe içinde büyük bir kuş sürüsü algıladığında SCADA sistemine sinyal gönderir. Kontrol merkezi, sürü uzaklaşana kadar etkilenen türbinleri otomatik durdurur ve sonra yeniden başlatır.
2025 yılında dokuz santralin tamamında bu sistem çalıştı. Aksuyolu ve Bozyel gibi göç yoluna yakın sahalarda toplam durma süresi, bir türbin için yıllık ortalama 41 saat oldu; bu da üretimin yaklaşık binde 5'ine denk gelir. Yani doğa lehine verilen karar çok küçük bir üretim kaybıyla mümkün.
Yarasalar için farklı bir yaklaşım
Yarasalar geceleri, düşük rüzgar hızlarında daha aktiftir. Bu nedenle belirli aylarda, gün batımından sonra rüzgar hızı 5 m/s altındayken türbin kanatlarını kilitleyen veya çok yavaşlatan bir çalışma kısıtı uygularız. Yarasa aktivitesi akustik dedektörlerle ölçülür.
Şeffaflık
İzleme sonuçlarını Sürdürülebilirlik Raporu'nda yayımlıyor, 2030'a kadar tüm santraller için çarpma verisini kamuya açık hale getirmeyi taahhüt ediyoruz. Rüzgar enerjisi bir iklim çözümüdür; ancak biyoçeşitliliği gözeten bir çözüm olabilmesi için ölçülebilir ve denetlenebilir olması gerekir.
Sahadan bir örnek
Sonbahar 2025'te Aksuyolu'nda tek bir akşam boyunca radar, yaklaşık 3.200 leyleğin santral hattına yaklaştığını algıladı. Sistem altı türbini 38 dakika durdurdu, sürü geçtikten sonra türbinler otomatik olarak yeniden devreye girdi. Aynı dönemde sahada tek bir çarpma bulgusu kaydedilmedi. Böyle olaylar, izlemenin yalnızca bir yükümlülük değil, işletme biçimimizin parçası olduğunu gösteriyor.